Proseslere ve üretime başlarken yapılan işlere bir göz atalım istiyorum. Yazıda proses örneklemeleri yapacağım, ama yazdıklarım örneğin bir kalıplı işlem yapmıyorsanız bile benzer konulara atıf olacağından inanın sizin için de geçerli olacaktır. Bu nedenle sizlerden ricam yazımı okurken aklınızda kendi proseslerinizi canlandırarak bünyenizde olabilecek potansiyel “yumuşak karınları” değerlendirmenizdir.
İşletmenizde hangi tür üretim yaparsanız yapın; mutlaka bir kalıp bağlama, ekipman ayarı, hammadde hazırlık, proses ayarları gibi işlemler yapıyorsunuzdur. Yönetim sistemlerinden ISO9001 genel olarak proseslerin izlenmesi ve ölçülmesi gerektiğinden bahsederken, otomotiv sektörü standardı olan IATF 16949 ise spesifik olarak işe başlarken, malzeme değişikliğinde veya yeniden kurulum gerektiren bir değişiklik olduğunda ayar/set-up doğrulamasının yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.
1. İlk kalıp bağlama – ilk üretim başlangıcı
Bir üretim programınız var ve kalıbınızın bağlanmasını bekliyorsunuz. Peki doğru kalıp mı, doğru hammaddeler mi?
Bir hafta boyunca üretim programını hiç değiştirmeyen işletme var mıdır? Umarım vardır, bravo alkışları sizlere gidiyor. Ancak tecrübeyle sabittir; acil müşteri siparişleri, bazı planlama veya üretim problemleri derken üretim programının revize edilmesi hayatın bir parçasıdır. Kalıpları alacağımız yer kalıphane, bağlamayı yapacak özel personel, proses ayarını yapacak üretim sorumlusu, seri üretimi yapacak operatör, hammaddeleri getiren depo operatörü, vb derken acaba kimde doğru versiyon üretim programı var, yoksa iletişim telefonla mı yapılıyor? Üretimi kesilen ürünün hammaddeleri kaldırılıp yerine yenisi/doğrusu gelmiş midir? (Hele de nasılsa tekrar o üretilecek diye makinanın yanında o hammaddeler de bırakılıyorsa hata olasılıkları iyice yükselir.) İnanın bu kadar basit görülebilecek bir konuda bile sorunlar yaşanabilmektedir.
İlk üretim başlangıcında kalıptan hammaddeye, proses değerlerinden, ürün ölçülerine kadar her şeyin baştan sonra kontrol edilmesi ve kayıtlanması hatasız bir üretim için ön şarttır.
2. Arızi duruş
Makine veya kalıbınız bir hata verdi; üretime ara vererek bakım personelini çağırdınız müdahale ettiler ve durumun düzeldiğini bildirdiler. İlk üretim başlangıcı gibi komple kontrol yapılması olmazsa olmaz. Hatta ürünün özelliğini etkileyen düzeyde bir arıza söz konusuysa; bir süre daha da sıkı kontrol yaparak prosesin düzene girdiğini gözlemlemekte fayda vardır.
3. Dinlenme – yemek molaları
Benim çalıştığım firmalardaki gibi hassas prosesler nedeniyle ara dinlenmesine giderken bile makine başına yedek operatör koyuyorsanız o kadar problem değil (ama hangi saatler arasında kim vardı not almakta yine de yarar var); ama değilse 15 dakika dinlenme molasından sonra da yeniden kontrol gerekir mi demeyin. Hiç makine başında bıraktığınız bir ölçü aletini, tornavidayı, vb bulamadığınız olmadı mı; makinanızın ve ayarlarınızın bıraktığınız gibi olduğunu kontrol etmeniz gerekli. (Ben aracımı otoparktan teslim alırken mutlaka bir koltuk ayarı hatta bazen radyo kanal ayarı bile yapmak durumunda kalıyorum) Aksi takdirde iş çok geç olana kadar ve hatayı yakalayana kadar tüm işçilik, malzeme, elektrik, vb boşuna harcanacaktır.
Firmalardaki yemek molaları ise asgari 30 dakikadır, ne olursa olsun dönüşte tam bir proses kontrolü yapmak, ayar doğrulamasını tekrarlamak gereklidir.
4. Elektrik kesintisi
Elektrik kesintileri prosesleri farklı şekillerde etkileyebilir, ani kesilen enerji dolayısıyla özellikle elektronik kontrollü proseslerde sıkıntılar olabilir. Ürün özellikleri haricinde prosesi besleyen yağlama, soğutma, vb yardımcı sistemlerin düzgün çalıştığının da kontrolü önemlidir.
Hele de kesinti anında üretilmekte olan parçanın hurdaya ayrılması gerektiği kesindir, hatta proses ve ürün kontrolları yapılarak doğru kalitede ürün elde edildiği doğrulanana kadar üretilmiş ürünlerin hepsi ayrılmalıdır.
5. Malzeme değişikliği
Aynı kalıpta üretilecek bile olsa farklı kalite malzeme ile çalışılması sadece ürün ölçüleri/özelliklerinde değil ayrıca proses parametrelerinde de farklılık gerektirebilir. Bu nedenle ürün/ürün ailesi bazlı proses teknik sayfaları/teknik şartnamelerin olması önemlidir. Malzeme değiştirildiğinde yapılacak tam ayar kontrolu, doğru ürünün üretilmesini güvence altına alacaktır.
6. Vardiya değişikliği
Vardiya geçişi yapıldığında aynı parçanın/lotun üretimi devam ediyor olsa bile, yeni gelen operatörün prosesi bütünüyle teslim alması ve durum tespiti yapması için iş ayar kontrolü yapması gereklidir. Önceki vardiya sonuna doğru oluşmuş potansiyel bir hatanın yakalanabilmesine de olanak sağladığı için faydalıdır.
Bence sektörden bağımsız olarak üretim ayar doğrulaması yapılması ve bunun kayıtlanması, sorgusuz sualsiz faydalı ve gereklidir. Zira bu işlem aşağıdakilere olanak sağlayacaktır:
- Hatasız ürün üretebilme
- Hammaddenin israf edilmemesi
- Iskarta azaltma
- Set-up ve ayar süresini azaltma
- Hatalı ayar dolayısıyla olası kalıp/ekipman hasarından korunma
Bu konuda daha detaylı bilgi ve destek isterseniz lütfen bizi arayın…. 0216 234 1 134 / info@lentaviadanismanlik.com